പഞ്ച സഭ — ശിവനൃത്തത്തിന്റെ അഞ്ച് മണ്ഡപങ്ങൾ

നടരാജനായി ശിവൻ വിശ്വനൃത്തം ആടിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന അഞ്ച് മണ്ഡപങ്ങളാണ് പഞ്ച സഭ. ചിദംബരത്തിലെ സ്വർണമണ്ഡപമായ കനക സഭയാണ് പ്രഥമം; അവിടെ നാഥൻ ആനന്ദ താണ്ഡവം — ആനന്ദത്തിന്റെ നൃത്തം — ആടുന്നു. വെള്ളിമണ്ഡപമായ രജത സഭ മധുരയിൽ, മീനാക്ഷി–സുന്ദരേശ്വരരുടെ മഹാക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലാണ്. ചെമ്പുമണ്ഡപമായ താമിര സഭ തിരുനെൽവേലിയിൽ, നെല്ലൈയപ്പർ ക്ഷേത്രത്തിലെ പാടുന്ന തൂണുകൾക്കിടയിലാണ്. മണിമണ്ഡപമായ രത്ന സഭ ഉത്തര തമിഴ് നാട്ടിലെ തിരുവാലങ്ങാട്ടിലാണ്; അവിടെ ശിവൻ കാളി ദേവിക്ക് മുന്നിൽ ഉഗ്രമായ ഊർധ്വ താണ്ഡവം ആടി. ചിത്രമണ്ഡപമായ ചിത്ര സഭ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ കുത്രാലത്താണ്; അവിടെ നൃത്തം ലോഹത്തിലല്ല, ചിത്രിത രൂപങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഉത്തര തമിഴ് നാടിന്റെ അറ്റം മുതൽ വിദൂര ദക്ഷിണം വരെ, ഈ അഞ്ച് സഭകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ശിവന്റെ മഹാക്ഷേത്രങ്ങളെ വിശ്വനൃത്തത്തിന്റെ ഏക തീർത്ഥാടനമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ക്ഷേത്രങ്ങൾ