ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം (അയ്യപ്പൻ)

ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അധികം തീർത്ഥാടകർ എത്തുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ശബരിമല; യാത്രയ്ക്ക് മുൻപ് ഭക്തർ കഠിനമായ വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ പാലിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ പശ്ചിമഘട്ട വനത്തിനുള്ളിൽ ഒരു മലമുകളിലാണ് അയ്യപ്പസ്വാമി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇത് വർഷം മുഴുവൻ തുറന്നിരിക്കുന്നില്ല; നിശ്ചിത തീർത്ഥാടന കാലങ്ങളിൽ മാത്രമേ തുറക്കുന്നുള്ളൂ.

ചരിത്രം

ശബരിമലയിലെ ആരാധനയുടെ ഉത്ഭവം പുരാതനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അത് പന്തളം രാജവംശത്തിന്റെ പാരമ്പര്യങ്ങളുമായും ഈ പ്രദേശത്തെ വനത്തിലുള്ള ശാസ്താ ക്ഷേത്രങ്ങളുമായും ഇഴചേർന്നിരിക്കുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഭക്തർ ഇടതൂർന്ന വനത്തിലൂടെ നടന്നാണ് ഈ മല എത്തിയിരുന്നത്. 1950-ൽ ഒരു തീപിടിത്തം പഴയ നിർമ്മിതിക്ക് കേടുവരുത്തിയതിനെ തുടർന്നാണ് ഇന്നത്തെ ശ്രീകോവിൽ പുനർനിർമ്മിച്ചത്; പിന്നീട് ഓരോ കാലത്തും എത്തുന്ന വൻ ജനക്കൂട്ടത്തിനായി സൗകര്യങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഈ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിലും കാൽനടയായി മാത്രം എത്താവുന്ന വനക്ഷേത്രമെന്ന സ്വഭാവം ക്ഷേത്രം നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നു; തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും തീർത്ഥാടനത്തിന്റെയും അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ തുടർന്നുവരുന്നു.

വാസ്തുവിദ്യ

ഈ ക്ഷേത്രം കേരള വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലി പിന്തുടരുന്നു; ഇത്ര പ്രശസ്തമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രത്തിന് വലുപ്പത്തിൽ ഇത് ലളിതമാണ്. കൊടുമുടിയിലെ സന്നിധാനത്ത് മതിലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അങ്കണത്തിനുള്ളിലാണ് ശ്രീകോവിൽ; അതിലേക്ക് പതിനെട്ടാംപടി എന്നറിയപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് പുണ്യപടികളിലൂടെ എത്തുന്നു. വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് ഇരുമുടിക്കെട്ട് ചുമക്കുന്നവർക്ക് മാത്രമേ ഈ പടികൾ കയറാൻ കഴിയൂ. ചുറ്റുമുള്ള നിർമ്മിതികൾ ഭക്തരുടെ സഞ്ചാരത്തിനും പുണ്യാഗ്നി സൂക്ഷിക്കുന്നതിനും ഉപ ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഉപകരിക്കുന്നു. പെരിയാർ കടുവാ സങ്കേതത്തിലെ വനത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ, മലയും മരവും അടങ്ങിയ പ്രകൃതി പരിസരവും ശിലാവേലയോളം തന്നെ അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു.

ഐതിഹ്യങ്ങൾ

ശിവന്റെയും വിഷ്ണു സ്വീകരിച്ച മനോഹരമായ മോഹിനീരൂപത്തിന്റെയും പുത്രനായി പിറന്ന അയ്യപ്പൻ, രണ്ട് മഹത്തായ ഭക്തിധാരകളെ ഒന്നിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഹരിഹരപുത്രനായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. പന്തളം പാരമ്പര്യത്തിൽ അത്ഭുതകരമായ ജന്മമുള്ള രാജകുമാരനായി വളർന്ന്, പിന്നീട് കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് വനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി മലമുകളിൽ ഇരുന്നവനായി അദ്ദേഹം സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. യോഗനിശ്ചലതയിൽ ഇരിക്കുന്ന നൈഷ്ഠിക ബ്രഹ്മചാരിയായി അദ്ദേഹം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ശബരിമല എന്ന പേര്, ഇതിഹാസങ്ങളിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന വനത്തിലെ തപസ്വിനിയായ ശബരിയുമായി പാരമ്പര്യത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പല നാടൻ രൂപങ്ങളിൽ പറയപ്പെടുന്ന ഈ കഥകൾ, വനത്തെ കാക്കുന്ന ദേവനായും അനുഷ്ഠാനത്തോടെ തേടുന്നവർക്ക് വഴികാട്ടിയായും അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.

ഉത്സവങ്ങൾ

മണ്ഡല, മകരവിളക്ക് കാലത്തും ഓരോ മലയാള മാസത്തിന്റെയും ആദ്യ ദിവസങ്ങളിലുമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പ്രധാനമായും തുറക്കുന്നത്; മണ്ഡലകാലം ഏകദേശം നവംബർ പകുതി മുതൽ ജനുവരി പകുതി വരെ നീളുന്നു. ജനുവരി പകുതിയിൽ മകര സംക്രാന്തിയോട് അനുബന്ധിച്ച് വരുന്ന മകരവിളക്കാണ് വർഷത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം; അപ്പോൾ വൻ ജനക്കൂട്ടം ഒത്തുചേരുന്നു, മകരജ്യോതിയുടെ ദർശനം ആ അനുഷ്ഠാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു. തുറക്കൽ ദിവസേനയല്ല, ഈ പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ചായതിനാൽ, ഭക്തർ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട തീയതികൾക്ക് ചുറ്റും യാത്ര ആസൂത്രണം ചെയ്യണം; യാത്രയ്ക്ക് മുൻപ് ഇപ്പോഴത്തെ സമയക്രമം പ്രാദേശികമായി ഉറപ്പുവരുത്തുന്നത് നല്ലതാണ്.

ദർശനാനുഭവം

ശബരിമല തീർത്ഥാടനം മല എത്തുന്നതിന് വളരെ മുൻപേ, ഏകദേശം നാൽപത്തിയൊന്ന് ദിവസത്തെ വ്രതത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഭക്തർ കറുപ്പോ നീലയോ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, സുഖങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ച്, സമത്വ ഭാവത്തിൽ പരസ്പരം സ്വാമി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഓരോരുത്തരും രണ്ട് അറകളുള്ള ഇരുമുടിക്കെട്ട് തലയിൽ ചുമക്കുന്നു; നിരന്തരം മുഴങ്ങുന്ന മന്ത്രം സ്വാമിയേ ശരണം അയ്യപ്പ. പമ്പയിലെത്തി, പിന്നീട് വനത്തിലൂടെ കുറേ കിലോമീറ്റർ മുകളിലേക്ക് കയറി സന്നിധാനത്ത് എത്തുന്നു. അവസാന വഴി പതിനെട്ട് പുണ്യപടികളിലൂടെയാണ്. പങ്കിടുന്ന അനുഷ്ഠാനവും വനപാതയും ആയിരങ്ങൾ ഉരുവിടുന്ന മന്ത്രധ്വനിയും ഈ യാത്രയ്ക്ക് ശാന്തവും ആഴമേറിയതുമായ തീവ്രത നൽകുന്നു.

ദർശന ആസൂത്രണം

ബന്ധപ്പെട്ട ക്ഷേത്രങ്ങൾ