నెల్లైయప్పర్ ఆలయం, తిరునెల్వేలి
நெல்லையப்பர் கோயில், திருநெல்வேலி
ఈ ఆలయ విశిష్టత
తామ్రపర్ణి నది ఒడ్డున ఉన్న పురాతన పట్టణం తిరునెల్వేలిలో, నెల్లైయప్పర్గా శివుడు, కాంతిమతి అమ్మవారు మంటప గొలుసుతో కలిసిన జంట ఆలయాలుగా నిలుస్తారు — సంగీతం పలికే రాతి స్తంభాలకూ, శివుడు నృత్యం చేశాడని చెప్పే తామ్ర సభకూ ప్రసిద్ధమైన మహా శైవ క్షేత్రం.
చరిత్ర
నెల్లైయప్పర్ ఆలయం తమిళనాడు దక్షిణ కొనలో, తామ్రపర్ణి ఒడ్డున ఉన్న పురాతన పట్టణం తిరునెల్వేలిలో ఉంది. ఇది నాయన్మార్ల తేవారం స్తుతులలో కీర్తించబడిన పాడల్ పెట్ర స్థలం; పాండ్య, చోళ కాలపు మూలాలతో, దాని గొప్ప మంటపాలు, గోపురాలు తరువాతి శతాబ్దాలలో నాయక పాలనలో ఉయ్యబడ్డాయి. ఈ ఆలయం నిజానికి రెండు — నెల్లైయప్పర్గా శివుని సన్నిధి, దాని పక్కన కాంతిమతి అమ్మవారి సన్నిధి — ఒకే విశాల సముదాయంగా కలిసినవి; ఒక భక్తుని వరిని కాచిన స్వామిని తలపించే పేరున్న పట్టణపు భక్తి హృదయం ఇది.
వాస్తుశిల్పం
ఎత్తైన గోపురాల ద్వారా ప్రవేశింపబడే సముదాయం, పరిణత ద్రావిడ శైలి స్తంభ మంటపాల గుండా విస్తరిస్తుంది; నెల్లైయప్పర్, కాంతిమతి జంట ఆలయాలు సంగిలి మంటపం అనే 'గొలుసు మంటపం'తో అనుసంధానించబడ్డాయి. దాని అత్యంత కీర్తి పొందిన లక్షణం సంగీత స్తంభాలు — ఒకే రాతి బండ నుండి చెక్కిన సన్నని స్తంభ గుత్తులు, తట్టినప్పుడు వేర్వేరు సంగీత స్వరాలు పలుకుతాయి. శివుడు తన విశ్వ నృత్యం చేసిన ఐదు సభలలో ఒకటైన తామ్ర సభగా తిరునెల్వేలి గౌరవించబడుతుంది; బంగారు-తామర కోనేరు, నాయక యుగపు అత్యుత్తమ శిల్ప మంటపాలు ఈ ఆలయంలో ఉన్నాయి.
స్థల పురాణం
నెల్లైయప్పర్ — వరి (నెల్) ప్రభువు — అనే పేరు ఒక ప్రియమైన స్థల కథ నుండి వస్తుంది: పంట కోసిన వరిని ఒక భక్తుడు ఎండబెట్టగా వర్షం ముంచుకొచ్చినప్పుడు, స్వామి వర్షాన్ని ఆపి ధాన్యాన్ని కాచాడు; తద్వారా వరిని కాచే స్వామిగా, వెదురు అడవి వేణువననాథునిగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. కాంతిమతి అమ్మవారు సన్నిధి కాంతిగా ఆయనతో వెలుగుతుంది. ఐదు నృత్య సభలలో తామ్ర సభగా తిరునెల్వేలికున్న స్థానం, చిదంబరపు బంగారు సభను ప్రధానంగా కలిగిన నటరాజ మహా సంప్రదాయంలో దీని ఆరాధనను ఉంచుతుంది.
ఉత్సవాలు
ఆడి పండుగ, బ్రహ్మోత్సవం, బంగారు-తామర కోనేరుపై తెప్పోత్సవం, నర్తకుడైన శివునికి పవిత్రమైన ఆరుద్ర దర్శనం — ఇవి ఆలయపు సంవత్సరాన్ని గుర్తిస్తాయి. రథోత్సవం పురాతన పట్టణపు వీధులలో అపార జనసమూహాన్ని ఆకర్షిస్తుంది. సంగీతం పలికే స్తంభాల ఆలయంలో సంగీతానికి సహజ స్థానం ఉంది; పండుగ రోజులు పొడవైన మంటపాలను దీపాలతో, సంగీతంతో, యాత్రికులతో నింపుతాయి.
దర్శన అనుభవం
మంటపాల మధ్య తీరిగ్గా గడిపే సందర్శకుని నెల్లైయప్పర్ సత్కరిస్తుంది: సంగీత స్తంభాల ధ్వని, శిల్ప మంటపాలు, గొలుసు మంటపంతో కలిసిన దేవుడు, దేవి జంట సన్నిధులు, దాని చుట్టూ ఉన్న నదీ పట్టణం. తిరునెల్వేలి తమిళనాడు దక్షిణ కొనలో, తీరప్రాంత తిరుచెందూర్ నుండి, భూమి కొన వద్ద ఉన్న కన్యాకుమారి నుండి సులభ ప్రయాణ దూరంలో ఉండి, దూర దక్షిణపు ఒకే యాత్రగా వాటిని కలుపుతుంది.