శ్రీకంఠేశ్వర ఆలయం, నంజనగూడు

ఈ ఆలయ విశిష్టత

కపిల నదీ తీరాన, లోకపు విషాన్ని త్రాగిన నంజుండేశ్వరునిగా శ్రీకంఠేశ్వరునిగా శివుడు పూజింపబడతాడు — కర్ణాటకపు అతిపెద్ద ఆలయాలలో ఒకటి, చిరకాలంగా దాని దక్షిణ కాశిగా గౌరవింపబడేది.

చరిత్ర

నంజనగూడు మైసూరుకు దక్షిణాన కపిల (కబిని) నదీ తీరాన ఉంది; గంగ–చోళ పునాదుల నుండి హొయసల, వడయార్ పోషణ వరకు శతాబ్దాలుగా దీని మహా ఆలయం పెరిగింది. ఇక్కడ శివుడు శ్రీకంఠేశ్వరుడు, నంజుండేశ్వరుడు అనీ పిలువబడతాడు — 'విషాన్ని త్రాగిన దేవుడు' — క్షీరసాగర మథనంలో లోకాలను కాపాడేందుకు శివుడు హాలాహలాన్ని మింగడాన్ని గుర్తుచేస్తూ.

వాస్తుశిల్పం

కర్ణాటకపు అతిపెద్ద ఆలయాలలో ఒకటైన ఇది, ఎత్తైన ద్రావిడ గోపురం కింద స్తంభ మండపాలు, అనేక సన్నిధులతో విస్తరిస్తుంది; మైసూరు వడయార్ రాజులచే మొత్తం విస్తరింపబడింది. దాని పొడవైన నడవలు, ఉప సన్నిధులు దీనిని ఒక ఆలయ నగరంగా చేస్తాయి.

స్థల పురాణం

నంజు (విషం) నుండి వచ్చిన నంజుండేశ్వర అనే పేరు, క్షీరసాగర మథనంలో లోకాన్ని నాశనం చేసే విషాన్ని శివుడు తన కంఠంలో నిలిపిన సంగతిని గుర్తుచేస్తుంది. మైసూరు రాజు, తరువాత టిప్పు సుల్తాన్ ఇక్కడ కానుకలు సమర్పించారనీ, తన అనారోగ్య ఏనుగును దేవుడు నయం చేశాడని చెప్పడంతో కృతజ్ఞతగా టిప్పు ఒక పచ్చ లింగాన్ని ఇచ్చాడనీ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

ఉత్సవాలు

మహా రథాలు పట్టణం గుండా లాగబడే రథోత్సవాలు అత్యంత గొప్ప సందర్భాలు; మహా శివరాత్రి కూడా అంతే. కపిల తీరాలు ఏడాది పొడవునా యాత్రికులతో నిండుతాయి.

దర్శన అనుభవం

ఒక సంపూర్ణ పవిత్ర నగరపు అనుభూతిని నంజనగూడు యాత్రికునికి ఇస్తుంది — విశాల మండపాలు, నదీ తీర అమరిక, లోకం కోసం విషాన్ని స్వీకరించిన దేవుని సాన్నిధ్యం.

దర్శన ప్రణాళిక